Scharrelaars, trek en jacht

15 september 2016
 
Op 2 september jl. werd een scharrelaar (Coracias garrulus) opgemerkt in de Vallei van de Zwarte Beek te Koersel. Een zeer zeldzame vondst want het is 18 jaar geleden dat deze soort nog in Vlaanderen werd waargenomen. Vogelkijkend België ging uit zijn dak. En het werd nog mooier toen men merkte dat de vogel een wetenschappelijke kleurring droeg. Via deze kleurring en internationale contacten tussen de ringdiensten kon men de herkomst van de vogel traceren. Het gaat om de jongste telg uit een nest van vier die op 10 juli 2016 werd geringd in Garkalne/Letland door Edmunds Račinskis. Het toeval wil dat in augustus 2016 een nieuw onderzoek* werd gepubliceerd over het trekgedrag van scharrelaars, waarbij de focus werd gelegd op het vergelijken van het trekgedrag van juveniele scharrelaars t.o.v. volwassen individuen. Voor deze studie werden alle beschikbare ringgevens uit Centraal- en Oost-Europa verzameld van 1930 tot december 2015. Uiteindelijk werd slechts een klein aantal relevante gegevens verzameld waardoor de steekproef iets te zwak bleek om het wetenschappelijk hard te kunnen maken. Toch is het onderzoek relevant want de verkregen resultaten liggen in de lijn van gelijkaardige onderzoeken op andere vogelsoorten. Men hoopt dat aanvullende data in de toekomst de bevindingen zullen staven. Welke trend lijkt men uit deze ringgegevens te kunnen halen? Kan 'onze' scharrelaar hier iets aan toevoegen?
 
 
De scharrelaar van Koersel werd woensdag nog gezien én gefotografeerd
 
 
Jonge scharrelaars moeten tijdens de najaarstrek vertrouwen op hun 'instinct' om de weg te vinden naar geschikte overwinteringsgebieden. Hun intern kompas stuurt hen voornamelijk ‘richting zuid’. Naarmate de vogels ouder worden, baseren ze zich meer en meer op eerdere ervaringen en herkenningspunten om de veiligste weg van en naar het overwinteringsgebied te volgen. Het lijkt erop dat jonge vogels sneller van hun route afwijken onder invloed van sterke wind of andere weersfenomenen dan volwassen vogels. Aangezien ‘onze’ scharrelaar in een west-zuidwestelijke richting is gevlogen zou het leuk zijn om na te gaan of we weersfenomenen kunnen aanduiden die dit individu onze richting deden uitwaaien. Het onderzoek vermeldt dat 76% van de terugmeldingen van scharrelaars uit Centraal- en Oost-Europa, dode vogels waren. Hiervan werd 48% gedood door (illegale) jacht. De onderzoekers benadrukken dat het logisch is dat een door mensen veroorzaakte doodsoorzaak zoals jacht, tegen een raam vliegen, … sneller opgemerkt en gemeld wordt dan een natuurlijke doodsoorzaak. Je vindt immers geen ringen terug van vogels die door een roofdier werden opgegeten. Doch, het illegaal karakter van de jacht op of de vangst van scharrelaars doet vermoeden dat deze terugmeldingen maar een topje van de ijsberg blootleggen. Hoewel de steekproef klein was, kwamen alle terugmeldingen van doodgeschoten vogels uit Oost-Europa, Noord-Afrika en Saudi-Arabië.
 
 
De scharrelaar is ongeveer zo groot als een kauw en bijzonder mooi gekleurd
 
 
De studie vermeldt dat een recente analyse van de illegale jacht in de (Oostelijke) Mediterranen de scharrelaar aanduidt als een van de 20 soorten waarover men zich zorgen maakt over hun instandhouding, met het hoogste aantal gedode vogels (relatief aan de populatiegrootte) in Syrië, Libanon en op Cyprus. De impact van de jacht in Arabië werd nog niet onderzocht, maar in het noorden van de Sinaï (Egypte) worden naar schatting jaarlijks 400 individuen gevangen in netten. De onderzoekers vragen daarom aandacht voor de mogelijke impact die zowel het illegale afschot als de vogelvangst heeft op de Europese populatie. Volgens vogelkijkers die al naar de scharrelaar gingen kijken, vindt hij volop sprinkhanen, duizendpoten en andere insecten in het prachtige natuurgebied waar hij belandt is. Vogelbescherming Vlaanderen hoopt dat hij, nadat hij terug op krachten is gekomen, spoedig verder trekt. Wij hopen ook dat hij hierbij nu wel in zuidelijke richting vliegt. Dit zou hem misschien meer kansen geven om te overleven dan wanneer hij de Oostelijke Mediterraanse route zou volgen. Vogelbescherming Vlaanderen zal deze gegevens melden aan de onderzoekers.
 
 
* Finch, T., et al. (2016). Insights into the migration of the European roller from ring recoveries. Journal of Ornithology. Retrieved august, 2016 from www.springerlink.com
Go to top