Onze geschiedenis


Slechts een halve eeuw geleden werden wilde vogels beschouwd als onbelangrijke schepsels, zonder waarde of rechten. De enkele natuurliefhebbers die wel oog hadden voor wilde vogels en hun noden, stonden machteloos tegen alle vormen van traditioneel geweld (vuurwapens, vogelvangstnetten, stroppen en strikken) die ongeremd tegen de avifauna werden ingezet. Op dat ogenblik genoot slechts een handvol vogelsoorten wettelijke bescherming. De meeste stand- en trekvogels dienden als schietschijf voor jagers, vogelvangers en stropers. De veldornithologie stond nog in haar kinderschoenen. Naar vogels kijken en ze in hun natuurlijke omgeving bestuderen, waren slechts ludieke bezigheden die beoefend werden door vreedzame vogelliefhebbers, in de goede zin van het woord. Slechts enkelen hadden de moed om deze wantoestanden aan te klagen. De Vogelbescherming in ons land bestaat sedert 1922, maar de uitwerking van haar waardevolle ideeën en initiatieven bleef beneden de verwachtingen. De tijd was immers nog niet rijp om een vijandelijke of onverschillige politieke wereld te dwingen daadwerkelijk beschermende maatregelen uit te vaardigen.

               

Vogelgeweten
Pas in de jaren ‘60 slaagde een kern van deskundige en strijdlustige vogelbeschermers erin de publieke opinie een begin van een ‘vogelgeweten’ te schoppen. Zij begonnen druk uit te oefenen om een aangepast wettelijk statuut af te dwingen voor alle vogelsoorten, behorende tot de Europese avifauna. Na decennia van strijd is de Belgische Vogelbescherming erin geslaagd haar voornaamste doelstellingen op vlak van jacht en vogelvangst te verwezenlijken; de reglementeringen inzake deze materies evolueerden naar één van de strengste in de Europese Unie. De natuurbedreigingen evolueerden mee met de techniek en behalve de jacht staken andere gevaren de kop op: vervuiling, ontbossing, industrialisatie, verstedelijking, drooglegging van moerasgebieden, uitbreiding van het wegennet, enz. Ook zij eisten de aandacht en energie van de Vogelbescherming op. Dit ander aspect van vogelbescherming kreeg in 1979 vorm dankzij de oprichting van een keten van Opvangcentra voor Vogels en Wilde Dieren. Later kwamen er ook harde campagnes tegen de invoer (al dan niet illegaal) van en de handel in exotische vogels en werden ornithologisch waardevolle natuurgebieden verworven of gehuurd. Sinds de jaren '80 evolueerde de vereniging naar een meer professionele aanpak en tegenwoordig wordt ze bezield door een jonge ploeg van enthousiaste medewerkers.
 
Gloeiende priem
De Belgische Vogelbescherming — officieel het Koninklijk Belgisch Verbond voor de Bescherming van de Vogels (KBVBV) genaamd — is de oudste nationale natuurbeschermingsvereniging van België. De organisatie werd opgericht door Markiezin Antonia de Pierre en zet zich ondertussen al meer dan 85 jaar in voor de bescherming van de wilde vogels. In de jaren ‘30 verkreeg de vereniging reeds de wettelijke bescherming van vogelsoorten die nuttig waren voor de landbouw, in de jaren ‘50 werd deze bescherming uitgebreid naar alle nuttige vogels en in de jaren '60 werd de bescherming van de hele Belgische avifauna nagestreefd. Door haar vastberaden optreden slaagde de Vogelbescherming er in de politieke en gerechtelijke verantwoordelijken te sensibiliseren voor de bescherming van de wilde vogels. Dit resulteerde in 1924 in een algemeen verbod op het blind maken van vinken (het netvlies van deze vogels werd met een gloeiende priem verschroeid in functie van betere resultaten op de vinkenzangwedstrijden), in 1952 in de wettelijke bescherming van de leeuweriken, in 1966 in de bescherming van alle roofvogels en in 1972 in een officieel verbod op de vogelvangst met netten.
 
               
 
Mistnetten
In 1977 boekte de Vogelbescherming een ander belangrijk succes. De beweging droeg argumenten aan die leidden tot een koninklijk besluit dat het bezit en de handel in mistnetten uitdrukkelijk buiten de wet stelde. Deze fijnmazige netten — ook Japanse netten genoemd — werden massaal bij de illegale vangst van zangvogels ingezet. Het eerder ingevoerde wettelijk verbod op het gebruik van mistnetten bleef dode letter omdat dit blinde, maar zeer effectieve vangmiddel overal vrij te koop was. Sindsdien is de handel in mistnetten in België verboden. Sinds 1926 geeft de Vogelbescherming een tijdschrift uit voor studie en bescherming van de Europese avifauna, dat vanaf 1976 Mens & Vogel wordt genoemd, in het Frans L'Homme & l'Oiseau. Vanaf de jaren '80 zijn de middelen en de impact van het KBVBV aanzienlijk toegenomen dankzij de steun van het Coördinatie Comité voor de Bescherming van de Vogels (CCBV), in 1962 opgericht door Roger Arnhem, daarna dankzij de fusie van beide verenigingen. Door acties op het terrein, indienen van klachten bij parketten, burgerlijke partijstellingen, tussenkomsten tot bij de Raad van State en de Europese Commissie, streeft de Vogelbescherming — als enige in haar soort — naar een meer adequate en vogelvriendelijke wetgeving. In 1987 werd het Verbond bij decreet een Koninklijke vereniging. Sindsdien spreken wij van het Koninklijk Belgisch Verbond voor de Bescherming van de Vogels. In april 1996 besliste de Algemene Vergadering van het KBVBV de vereniging op te delen in drie regionale afdelingen: 
 
   ►  KBVBV  —  Vogelbescherming Vlaanderen
   ►  KBVBV  —  Vogelbescherming Brussels Hoofdstedelijk Gewest
   ►  LRBPO  —  Protection des Oiseaux Région wallonne
 
Wettelijk statuut
Het wettelijk alaam voor de bescherming van vogels oogt misschien sluitend en streng. De realiteit is anders. Achterpoortjes blijven open en oncontroleerbare bepalingen werken misbruik in de hand. Toezicht te velde is nagenoeg onbestaande, gerechtelijke bestraffing meestal een lachertje. Het is vaak dweilen met de kraan open, maar beetje bij beetje krijgen ook wilde vogels een beter wettelijk statuut. Toch moet de Vogelbescherming waakzaam blijven, ook vandaag nog. Vooral op het vlak van het in gevangenschap houden en kweken van wilde vogels, moet ze tijdig ingrijpen. Onder druk van de machtige vogelliefhebberlobby — die in ons land op nogal wat politieke steun kan rekenen — veranderde de reglementering inzake de bescherming van vogels met de regelmaat van een klok. Er is geen enkele andere Belgische wetgeving die zoveel wijzigingen heeft ondergaan als deze. Tegenwoordig worden de vogels beschermd via het Soortenbesluit van 15 mei 2009.
 

               

Go to top